Het is weer verkiezingstijd dus wordt er weer gesproken over de hypotheekrenteaftrek. Het behouden van de hypotheekrenteaftrek lijkt een populair standpunt. Ik heb nooit goed begrepen waarom. Ik zet in dit bericht de voor- en tegenargumenten op een rij.

Wat is de hypotheekrenteaftrek en waarom hebben wij deze regeling? Ik vind dit een filmpje van eenvandaag.nl uit 2011 over de geschiedenis van de hypotheekrenteaftrek verhelderend.

Voor wie is de hypotheekrenteaftrek voordelig?
De HRA is bedacht om het makkelijker te maken geld te lenen voor een huis. Een subsidie op schuld. Maar bij het kopen van een huis kijken mensen vooral nog maar naar de netto (maand)lasten en wordt dus al rekening gehouden met deze subsidie. Als iedereen dat doet en er krapte ontstaat op de woningmarkt, zullen de woningprijzen net zover stijgen als de nettolasten het toelaten. Dit is de afgelopen eeuw ook gebeurd. Op de lange termijn heeft de HRA dus gezorgd voor hogere woningprijzen.

Stijgende woningprijzen is toch goed nieuws?
Wie heeft er baat bij hoge woningprijzen? Je zou zeggen de huiseigenaren, maar alleen als je uit de woningmarkt wil stappen. Want als je gaat verhuizen zal de toekomstige woning ook duurder zijn. Het wordt alleen echt vervelend als je huis “onder water staat” en wil gaan huren.

In de aflopen decennia werd de HRA als hét argument gebruikt om zo lang en zoveel mogelijk geld te lenen voor je huis. Hoewel de huizenkoper de HRA op zijn bankrekening krijgt, zijn het feitelijk de hypotheekverstrekkers die profiteren van de subsidie op schuld. Zij ontvangen door deze subsidie meer rente en hebben hierdoor meer geld kunnen uitlenen. Stijgende woningprijzen zijn goed voor banken, makelaars, vastgoedhandelaren en verzekeraars. Niet voor de consument.

Onnodige belasting
Om de hypotheekrenteaftrek te kunnen betalen moet onze regering meer belasting heffen. Alle cadeautjes van de regering betalen wij uiteindelijk helemaal zelf. Daarnaast zorgt het voor een nivellering op ons progressieve belastingstelsel. In Nederland betalen mensen met een hoger inkomen meer belasting, maar door de HRA krijgen zij aan de andere kant ook meer belastingvoordeel. Zonder HRA zouden de belastingtarieven minder progressief hoeven zijn. Mensen met hogere inkomens profiteren op dit moment onevenredig veel van de hypotheekrenteaftrek.

De hypotheekrenteaftrek zorgt voor het rondpompen van geld in een onnodig ingewikkeld belastingstelsel. De bovenstaande argumenten voor afschaffing worden erkent door verschillende instanties. De Nederlandse Bank, het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau zijn allemaal voor afschaffing van de hypotheekrenteaftrek.

Waarom niet afschaffen?
Maar wat zijn eigenlijk de positieve punten van de HRA? Van de website homefinance.nl haal ik het volgende overzicht. Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet onder de indruk ben van de argumenten.

 

  • Afschaffing van de hypotheekrenteaftrek zal hoogstwaarschijnlijk leiden tot prijsdaling van bestaande woningen.

Ja, dat denk ik ook. Waarom is dit een argument voor het behouden van de HRA? Als de prijs van de brood en melk daalt, zijn wij toch ook blij?

 

  • Een prijsdaling van woningen kan ertoe leiden dat vooral mensen die op de top van de markt een woning hebben gekocht met een fors hogere hypotheek dan de waarde van de woning en dus vaak met een negatief vermogen komen te zitten. Hierdoor kunnen ook de hypotheekbanken in problemen komen door hogere risico’s.

Dit is een serieus probleem; De mensen die een aflossingsvrije tophypotheek hebben, kunnen in de problemen komen. Maar er kunnen maatregelen genomen worden om aflossen te stimuleren en langzaam afbouwen is volgens mij gewenst. Met de banken heb ik persoonlijk minder medelijden, zij hebben rekening kunnen houden met aanpassingen van het beleid. Het is tenslotte hun werk om risico’s in te schatten.

 

  • Daling van de woningprijzen is slecht voor bijvoorbeeld woningbouwverenigingen en pensioenfondsen die hier geld in hebben zitten, maar ook voor aannemers, architecten etc.

Dit klopt, vastgoedinvesteerders zullen een deel van de waarde van hun portefeuille moeten afschrijven. Het is dan ook beter om de HRA af te schaffen in tijden van economische groei dan in tijden van recessie.

 

  • De hypotheekrenteaftrek is ingesteld om het eigen woningbezit te stimuleren, door de aanschaf van een koopwoning voor meer mensen mogelijk te maken.

Doordat mensen voor een woning maximaal gaan lenen, heeft de HRA juist gezorgd voor stijgende woningprijzen. Hierdoor zorgt de subsidie juist voor een zeepbel. (Zie argument 1).

 

  • Bij een mogelijke beperking van de hypotheekrenteaftrek zullen potentiele overstappers van de huur- naar de koopmarkt langer blijven huren, omdat ze huiverig zijn om netto ineens fors meer te moeten gaan betalen.

Bij dalende woningprijzen gaat dit argument niet op. Het zal op korte termijn wel zo zijn dat starters de vraagprijs niet kunnen betalen, maar dat zal juist leiden tot dalende prijzen. (zie argument 1).

 

  • De hypotheekrenteaftrek bevordert de koopkracht van een belangrijk deel van de bevolking, wat tot grotere consumptieve bestedingen.

Dit argument is wel heel erg gericht op de korte termijn. Het klopt dat als de HRA van vandaag op morgen wordt afgeschaft veel mensen direct minder te besteden hebben. Daarom wordt er ook vaak bepleit om dit geleidelijk te doen en te koppelen aan lastenverlichtingen. Dat de HRA de koopkracht op de lange termijn verhoogt lijkt mij sterk. Door de HRA gaan mensen juist meer en langer lenen, wat tot minder consumptieve bestedingen en meer risico leidt. Nog los de maatschappelijke kosten voor het instant houden van het belastingsysteem.

 

  • De hypotheekrenteaftrek draagt mede bij aan stabiele woonlasten voor eigen woning bezitters. De hypotheekrenteaftrek dempt als het ware de stijging van de hypotheekrentelasten.

Met andere woorden; de hypotheekrenteaftrek beschermt burgers tegen grote renteschommelingen. Naast dat je kan bediscussiëren of de overheid dit zou moeten doen, denk ik dat de overheid betere maatregelen kan bedenken om de burger te beschermen.

 

Wie is er nog voor?
Waarom zijn de grootste partijen  in de peilingen op dit moment (VVD en PVV) tegen het afschaffen? Het belangrijkste argument van deze partijen is dat de huiseigenaar er niet op achteruit mag gaan. Rutte heeft wel eens gezegd dat de hypotheekrenteaftrek nodig is omdat onze belastingen te hoog zijn. Dat deze belastingteruggave vooral voordelig is voor zijn achterban (de hoogste inkomens) kan geen toeval zijn. Je zou zeggen dat de VVD juist voor het versimpelen van het belastingstelsel zou moeten zijn. Een kleinere rol voor de overheid is volgens mij ook één van de speerpunten van de VVD.

Het behouden van de hypotheekrenteaftrek is volgens mij gewoon populisme. Een groot deel van het Nederlanders (in 2013 was dit 69 procent) is volgens het CBS voor het behouden van de HRA. Als ik kijk naar de gesprekken “op verjaardagen” over dit onderwerp, begrijp ik hoe dat komt. De meeste mensen hebben geen idee hoe de hypotheekrenteaftrek werkt. Ik krijg dan ook vaker te horen “Maar aflossen is toch helemaal niet gunstig vanwege de renteaftrek?” en “We kunnen door de hypotheekrenteaftrek wel lekker veel lenen”. Ik geef dan vaker de vergelijking die ik eens op een ander blog heb gelezen; “Je koopt toch ook geen extra lege flessen voor het statiegeld?”. Vaker dan ik zou willen moet ik deze vergelijking vervolgens uitleggen. Veel mensen beseffen zich niet eens dat je eerst rente moet betalen om vervolgens een beetje belasting terug te krijgen. Voor deze mensen voelt het afschaffen van de HRA dan ook als “gepakt worden” door de overheid. Gelukkig merk ik in de media en in gesprekken dat dit sentiment steeds meer aan het veranderen is.

Daarnaast is er natuurlijk een sterke lobby van belanghebbenden die tegen afschaffing is. Denk aan de hypotheekverstrekkers en grote vastgoedeigenaren. Deze zullen het meeste lijden onder een afschaffing van de HRA. Helaas lijken sommige politieke partijen gevoeliger voor deze druk dan andere. Welke invloed de lobby heeft op welke partijen blijft schimmig.

Leestip:
Hoe alle partijen over dit onderwerp denken is terug te lezen op Homefinance.nl. Wat mij opvalt is hoe flinterdun sommige argumenten zijn.

Of ligt het aan mij?
Ik ben al een tijdje met dit onderwerp bezig en macro-economie is iets wat mij interesseert. Maar klopt mijn beeld wel? Heb ik niet teveel aflosblogs gelezen? Ik kom weinig goede argumenten tegen voor het behouden van de HRA. Daar komt bij dat het altijd genuanceerder ligt dan een simpele voor of tegen. Ik ben voor afschaffing mits daar andere belastinghervormingen (lees lastenverlagingen) tegenover staan. Zijn er nog tegenargumenten te bedenken? Mis ik iets?

Discussie over de hypotheekrenteaftrek
Share
Getagd op:                                                                                

7 gedachten over “Discussie over de hypotheekrenteaftrek

  • 19/02/2017 om 11:52
    Permalink

    Belangrijkste reden om de HRA niet (hard) aan te pakken lijkt me omdat het huiseigenaren laat schrikken en vanwege de aanzienlijke industrie en lobby die er mee gemoeid zijn. Iets anders kan ik zo ook niet bedenken.
    Veel kiezers stemmen (helaas?) met hun portemonnee en zijn er vol van overtuigd dat hoge huizenprijzen gunstig zijn voor iedereen. Alles wat huizenprijzen op laat dalen is eng (verlies aversie zal ook wel een rol spelen). Ik vind het in dat kader nog een wonder dat er partijen zijn die de HRA wel echt durven aanpakken.
    Maar ja, mijn mening zal ook wel gekleurd zijn aangezien ik een huurder ben die graag zou willen instappen. Om mij mogen de prijzen wel wat naar beneden.

    Beantwoorden
    • 01/03/2017 om 23:32
      Permalink

      Bedankt voor je reactie! Ik heb vrienden die nu niet instappen op de woningmarkt omdat ze het gewoonweg veel te duur vinden. Hoge huizenprijzen schrikken veel (nieuwe kopers) juist af. (PS: Het duurde even voordat ik het bericht kon goedkeuren, omdat hij om één of andere reden in de spamfilter zat. Volgende keer wat vaker controleren:))

      Beantwoorden
  • 19/02/2017 om 13:20
    Permalink

    “Een kleinere rol voor de overheid is volgens mij ook één van de speerpunten van de VVD”. Dat was volgens mij zo toen de VVD nog liberaal was. Tegenwoordig zijn ze vooral conservatief en populistisch. En is dat dus blijkbaar minder belangrijk.
    Wij zijn bij de aankoop van ons huis afgelopen jaar uitgegaan van de bruto lasten. Omdat we verwachten dat de HRA de komende periode echt wel verder afgebouwd gaat worden. Hopelijk geleidelijk, en hopelijk met compensatie in een lagere inkomstenbelasting, maar toch.
    Overigens mis is een grondige belastinghervorming (vereenvoudiging) in de partijprogramma’s. Blijkbaar niet ‘sexy’ genoeg als thema.

    Beantwoorden
  • 20/02/2017 om 07:42
    Permalink

    Wij zijn altijd uitgegaan van het bruto hypotheekbedrag voor al onze berekeningen. Dit hebben we expres gedaan omdat er vanzelf een grote rekening komt ivm vermogensrendementsheffing, kunnen we deze weer deels compenseren met de hypotheekrenteaftrek die we terug krijgen. Is de schok minder groot als we moten betalen dit jaar 😉
    Maar voor het mooie zou de aftrek gewoon afgeschaft moeten worden (in stappen). (leen) Kosten rond het huis zouden zo simpel mogelijk moeten zijn, en aflossingen zouden gestimuleerd moeten worden. Al het is maar om mensen tegen zichzelf in bescherming te nemen.

    Beantwoorden
    • 20/02/2017 om 17:06
      Permalink

      Aan de ene kant kijk ik er niet naar uit; het betalen van vermogensrendementsheffing. Maar aan de andere kant is het best stoer als je het zover bent dat je het (mag)moet betalen. 🙂 Het is inderdaad verstandiger om uit te gaan van bruto bedragen. Zo weet je zeker dat je de lasten kan dragen, ook in de toekomst.

      Beantwoorden
      • 21/02/2017 om 07:34
        Permalink

        Ik bekijk vermogensrendementsheffing altijd zo: als je geen baan meer hebt, en je leeft puur op je beleggingen. Dan is je netto belastingdruk, bij een rendement van 7%, lager dan als je in loondienst bent 🙂 Blijft natuurlijk gewoon dubbel belasting betalen (je hebt er tenslotte al belasting over betaald bij je salaris), maar zo voelt het iets minder erg.

        Beantwoorden
        • 23/02/2017 om 20:52
          Permalink

          7%? Als ik echt ga starten met investeren, weet ik bij wie ik moet zijn voor advies 😉

          Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *