Je geld of je leven?

Soms hoor je iets wat je al veel vaker hebt gehoord en besef je later pas dat het nergens op sloeg. Zo hoorde ik afgelopen week iemand zeggen: “ga je sparen of nu genieten van je leven?”.

Omdat deze uitspraak zo alledaags is, duurde het even voordat ik adequaat kon reageren op deze valse tegenstelling. Pas dagen later bedacht ik mij waarom deze uitspraak iets met mij deed. En soms is het dan fijn dat je een blog hebt waar je lekker van je af kan schrijven.

 

Valste tegenstelling
Een valse tegenstelling of valse dichotomie is een voorstel tussen twee keuzes, waardoor het lijkt alsof je zou moeten kiezen. Het lijkt alsof maar één van de twee voorstellen waar zou kunnen zijn, maar in werkelijkheid hoef je niet te kiezen of is er een derde optie mogelijk.

 

Sparen versus genieten
Dat we sparen versus genieten niet herkennen als valse tegenstelling is ergens ook wel logisch. Geld uitgeven wordt immers vaak geassocieerd met genieten en als je geld spaart, geef je het niet uit. Maar daarin zit een belangrijke denkfout, want eigenlijk hebben sparen en genieten weinig met elkaar te maken.

Geld uitgeven leidt niet automatisch tot genot.  Stel jezelf de vraag: “Hoe vaak heb je geld uitgegeven aan zaken die frustreren”. Het is niet voor niets dat “ontspullen” en het “minimalisme” regelmatig worden beschreven als een bron van rust, focus en overzicht. Het bezitten van spullen is tijdrovend en heeft vaak het tegenovergestelde effect (frustratie). Spullen gaan kapot of moeten vervangen of onderhouden worden.

Natuurlijk kan iedereen wel iets bedenken wat hij of zij kan kopen wat meer comfort of genot biedt. Soms kan je met geld mooie ervaringen “kopen”, denk bijvoorbeeld aan die mooie reis of vakantie. Maar dit wil niet zeggen dat je geld nodig hebt voor genot. Ook staat méér uitgeven niet gelijk aan méér genot. Ik geniet persoonlijk veel meer van een mooie wandelvakantie in de bergen dan van een week in een vijfsterren hotel.

“Liever een avond thuis met het hele gezin dan een restaurantbezoek met onze twee lieve kleine kinderen”

Als je niet mee gaat in de valse tegenstelling tussen sparen en genieten, zie je al snel dat er een derde optie is. Sparen én genieten én geld uitgeven. Hoeveel geld je uit moet geven om te kunnen genieten is iets heel persoonlijks, maar als we kritisch naar onze uitgaven kijken kom je er al snel achter dat veel van onze uitgaven niet voor meer genot zorgen.

Gezond sparen is op een realistische manier kijken naar wat je niet nodig hebt om gelukkig te zijn. Gezonde keuzes kunnen juist leiden tot hogere besparingen én meer genot.

 

De consumptiemaatschappij
Het onlogische idee dat consumptie gelijk staat aan genot is iets wat ons is aangeleerd. We zijn allemaal gevoelig voor “mode” en hebben allemaal de behoefte om erbij te horen. Hier speelt het voorkomen van schaamte een belangrijke rol.

Het onderstaande nummer WING$ van Macklemore (2011) geeft volgens mij een perfecte beschrijving van de consumptiemaatschappij. Hij beschrijft in zijn nummer het belang van NIKE-schoenen in zijn jongere jaren. Heel herkenbaar! Op mijn middelbare school moest ik ook per se schoenen met een luchtkamer. Werd ik er achteraf gezien gelukkiger van? Niet echt…


Een stuk songtekst uit het nummer (2:30):

“We want what we can’t have, commodity makes us want it
So expensive, damn, I just got to flaunt it
Got to show ’em, so exclusive, this that new shit
A hundred dollars for a pair of shoes I would never hoop in
Look at me, look at me, I’m a cool kid
I’m an individual, yea, but I’m part of a movement
My movement told me be a consumer and I consumed it
They told me to just do it, I listened to what that swoosh said
Look at what that swoosh did. See it consumed my thoughts
Are you stupid, don’t crease ’em, just leave ’em in that box
Strangled by these laces, laces I can barely talk
That’s my air bubble and I’m lost, if it pops
We are what we wear, we wear what we are
But see I look inside the mirror and think Phil Knight tricked us all
Will I stand for change, or stay in my box
These Nikes help me define me, but I’m trying to take mine, off”

 

 

Leven zonder geld
In mijn zoektocht over dit onderwerp kwam ik ook een interview van de VPRO met Carolien Hoogland tegen. Zij heeft in 2010 één jaar zonder geld geleefd. In het interview geeft ze heel duidelijk aan dat ze eigenlijk meer is gaan genieten zonder geld.


Omdat ze van zichzelf geen geld meer mocht uitgeven, moest ze meer deelnemen aan de samenleving. Belangrijke inzichten: Geld is eigenlijk een anonieme en onpersoonlijke waardering. Zonder geld komt er juist echte betrokkenheid tot stand.

Je zou kunnen zeggen dat ze door geen geld uit te geven juist meer is gaan leven.

Share

Maandelijkse update 10-2018

Een korte samenvatting van deze maand: “twaalf euro overgehouden en ruim honderd euro verloren”. Hoe dat zo komt? Dat lees je hieronder.

De aandelenmarkt heeft deze maand een dipje gehad. Hierdoor is de waarde van mijn portefeuille met € 101,- gedaald. Ouch! Hierdoor is ondanks mijn inleg van € 100,- het netto verschil met vorige maand minus €1,-. Heel gek om € 100,- te betalen en in diezelfde maand deze inleg weer te zien verdampen. Maar ook fijn om te merken dat ik er niet slechter door slaap. Ik heb maanden gezien waarin het omgekeerde gebeurde (hoogste stijging was € 60,-). Ook weet ik dat er niet eens sprake is van een echte correctie of crash. Als dat gebeurt, zal het waarschijnlijk nog veel dramatischer zijn dan dit.

Ik wist dat er een tijd ging komen dat mijn inleg niet meer de bepalende factor ging zijn voor het stijgen of dalen van de waarde van mijn portefeuille. Maar ik had niet verwacht dat ik dat nu al zou meemaken.

Maar goed, de aankomende maand zijn de aandelen weer relatief “goedkoop” en hierdoor mag ik volgende maand weer wat lager instappen met de nieuwe inleg. Om de waarde van de portefeuille beter te kunnen volgen, heb ik in het maandelijkse overzicht een nieuwe regel toegevoegd. Het verschil t.o.v. vorige maand. Dit bedrag is inclusief de nieuwe inleg. Deze maand is het verschil dus netto – €1,-. 🙁

Op de gezamenlijke rekening ontvingen we deze maand de kinderbijslag. Dus bovenop het gebruikelijke overschot ging er dus € 400,- extra naar de reservering voor de extra aflossing in december. Hierdoor is het deze maand toch weer gelukt om in totaal boven de duizend euro uit te komen.

Maandelijkse update: oktober 2018 
Voortgang
Reservering extra aflossing€ 645,-
Inleg spaarhypotheek€ 379,-
Inleg beleggingen€ 100,-
Totaal€ 1.124,-
Totaal aan reservering
extra aflossing in december€ 1.583,-
Leningen
spaarhypotheek€ 79.698,-
Beleggingen
portefeuille Meesman€ 3.626,-
verschil met vorige maand€ - 1,-
Tekort op spaarbuffer€ - 993,-
deze maand aangevuld met€ 13,-

Na alle gebruikelijke spaardoelen en vaste lasten probeer ik elke maand wat geld over te houden. Dit overschot gebruik ik om mijn persoonlijke spaarbuffer weer aan te vullen. Deze maand is dit overschot het fantastische bedrag van € 13,-. Hier heb ik natuurlijk wel allemaal excuses/redenen voor. Belangrijke kostenposten waren; twee etentjes, verschillende cadeautjes, het vooruit betalen van een sportief weekendje weg, nieuwe schoenen en een zwembadenkaart. Van geen enkele van de bovenstaande uitgaven heb ik echt spijt. Vooral de zwembadenkaart is een uitgave die ervoor zorgt dat ik op mijn nieuwe vrije dag een mooi papadag ritueel kan opbouwen met mijn kids en ze tegelijkertijd lekker kan afmatten.

Al met al een prima maand, maar volgende keer moet ik toch echt wel weer meer over kunnen houden.

Share

Wat besparen we op onze overlijdensrisioverzekering

We zijn al een paar maanden van onze aflossingsvrije hypotheek af, maar vanaf deze maand zijn we ook verlost van de daaraan gekoppelde overlijdensrisicoverzekering (joepie!). Deze verzekering wordt vaak samen met een hypotheek verkocht en moet ervoor zorgen dat de hypotheek wordt afgelost als je komt te overlijden. Hierdoor komen de nabestaanden niet met de financiële lasten te zitten. Wanneer je je hypotheek aflost en een aardige spaarpot hebt, is deze verzekering vaak niet meer nodig.

Over het algemeen zijn ORV-en niet zo duur. Vooral als je jong en gezond bent, kan je voor een paar tientjes per maand meer dan een ton verzekeren. Maar als je ouder wordt, lopen deze kosten rap op. En als je de looptijd overleeft, heb je al die jaren natuurlijk voor niets betaald.

Hiermee wil ik niet zeggen dat een ORV een slecht product is. Ik vind het zeer verstandig om een dergelijke verzekering te hebben. Je moet er niet aan denken dat je je gezin achterlaat met een grote schuldenberg. In veel gevallen is het afsluiten van een ORV bij een hypotheek zelfs verplicht door de banken en dat is niet voor niets.  Maar goed, wij hebben die van ons opgezegd.

 

Wat levert dat eigenlijk op?
We betaalden vanaf 2010 “maar” € 15,45 p/m aan onze overlijdensrisicoverzekering. Hiervoor kregen we een dekking van € 80.000,- (onze totale aflossingsvrije hypotheek). In 2017 verlaagden wij het verzekerde bedrag al tot € 31.000,-. Hierdoor gingen wij € 7,83 p/m betalen.

De meeste mensen zullen niet wakker liggen van € 15,45. Een staatslot kost immers meer. Desondanks is het nooit meer hoeven betalen van deze verzekering een belangrijke stap naar financiële vrijheid en een feestje waard.

Om dit uit te leggen, vergelijk ik onze situatie met die van een fictief persoon genaamd “slaapkop”.

 

Wie is slaapkop?
De slaapkop laat het op z’n beloop. Als hij eenmaal een hypotheek of verzekering heeft, kijkt hij er niet meer naar om. Hij heeft geen spaargeld maar vindt het een fijn gevoel dat zijn vrouw niet met lege handen staat als hij komt te overlijden. Daarom heeft hij graag een overlijdensrisicoverzekering. Misschien komt dit ook omdat hij zich een beetje schuldig voelt doordat hij al die jaren niet echt naar zijn hypotheek heeft omgekeken.

Wanneer de looptijd van de verzekering afloopt, moet hij weer een nieuwe polis kiezen. Dit vindt hij eigenlijk maar gedoe. Omdat hij geen zin heeft om zich elk jaar te verdiepen in een nieuwe verzekering sluit hij het liefste verzekeringen af met een lange looptijd en een vast bedrag per maand.

 

De overlijdensrisicopremie van slaapkop.
2010
Start met een aflossingsvrije hypotheek van 80.000,- Daaraan gekoppeld een verzekering voor € 15,45 p/m met een looptijd van tien jaar.

2020
Hij moet zijn verzekering opnieuw oversluiten voor de rest van de looptijd voor 18,90 p/m. Gelukkig maar een kleine verhoging. Maar ja… dat is logisch want hij is inmiddels weer tien jaar ouder.

2040
Slaapkop kan lekker doorslapen zonder af te lossen. Maar dan komt hij er opeens achter dat hij nog steeds een aflossingsvrije hypotheek heeft van 80.000. Omdat hij geen spaargeld heeft, moet hij een nieuwe hypotheek afsluiten met daaraan gekoppeld een nieuwe verzekering. Gelukkig wordt hij verplicht om af te lossen en hij wil graag een lineair aflosschema van dertig jaar. Hij gaat op zoek naar een nieuwe verzekering en komt erachter dat de meeste verzekeraars geen overlijdensrisicoverzekering verkopen voor mensen boven de 75 jaar. Hij zal dus de laatste paar jaar niet verzekerd zijn. Hij gaat voor de maximale looptijd, want ja.. zijn gezondheid is ook niet meer wat het geweest is en je weet het nooit.

Kosten 40,- p/m tot 2064!

2064
In 2064 is slaapkop tachtig jaar. Hij lost nog verplicht af op zijn hypotheek (omdat het moet) en heeft op dat moment nog een hypotheek van 16.000,- openstaan. Een aanzienlijk bedrag wat zijn vrouw alsnog moet ophoesten, mocht hij te komen overlijden. Helaas kan hij vanaf dat moment geen verzekering meer krijgen. Het is misschien toch maar eens tijd om te gaan sparen?

Totale verzekeringskosten over 54 jaar = 17.885,-

 

 

Wat als hij het geld geïnvesteerd had?
Als hij ervoor gekozen had om zich niet te verzekeren had hij iets anders met het geld kunnen doen bijvoorbeeld aflossen of investeren. Laten we eens berekenen hoeveel hij had kunnen verdienen als hij het geld jaarlijks had geïnvesteerd met een resultaat tussen de 3.5% (conservatief) of 5% (zeer goede investering). Ik heb hierbij bedacht dat hij (net als wij) vanaf 2017 tot het inzicht kwam.

Door het rente- op rente effect zien we dat het resultaat tussen de € 36.500 en de € 41.500,- zal liggen. En let op: het “resultaat” van scenario slaapkop ten opzichte van onze situatie is als volgt:

Scenario slaapkop = € 17.888,- in rode cijfers
Investeren= € 39.000,- in zwarte cijfers

Het eigenlijke verschil is dus: € 56.888,-

Dit geweldige resultaat is dus behaald met alleen een besparing op de verzekering! Ik heb nog niet eens rekening gehouden met niet betaalde hypotheekrente, adviespremies en oversluitkosten.

 

Disclaimer: ik heb geen rekening gehouden met inflatie. Ik ben mij ervan bewust dat het bovenstaande bedrag in 2064 veel minder waard zal zijn. Daar staat wel tegenover dat ik binnen “scenario slaapkop” gewerkt heb met huidige premies van een vergelijkingssite. In werkelijkheid zullen deze in de toekomst waarschijnlijk veel hoger liggen. Daarnaast is er geen enkele garantie dat je een consistent rendement van 3,5% kan krijgen op je investering.  

 

Hoe dan ook: een fantastische besparing!
Hoewel een overlijdensrisicoverzekering nu een relatief kleine kostenpost is, gaat het over een langere periode toch over serieus geld. Vooral als je bedenkt dat een eventuele premie op latere leeftijd aanzienlijk omhoog schiet. Voor ons in ieder geval genoeg reden om te vieren dat we hiervan verlost zijn.

 

Share

Maandelijkse update 09-2018

Mijn ouderschapsverlof is begin deze maand ingegaan. Inmiddels heb ik al drie extra vrije dagen gehad en het bevalt uitstekend! In het onderwijs is het heel normaal om op zondag bezig te zijn met de (les)voorbereidingen van de aankomende week. Dit was tot voor kort dan ook mijn routine. Maar omdat ik nu op maandag vrij ben, ervaar ik mijn zondagmiddag en -avond heel anders. Waar ik normaal op zondagmiddag al begon na te denken over werk en in de avond vroeg in bed wilde liggen, ervaar ik nu meer rust en vrijheid om geheel relaxed heel andere dingen te doen.

Voor dit ouderschapsverlof heb ik wel aardig wat salaris moeten inleveren. Netto “kost” de extra vrije dag mij € 272,- p/m. Door dit uit te rekenen ben ik mij ervan bewust geworden hoe “duur” vrije dagen eigenlijk zijn. Te vaak heb ik mijn dure vrije tijd opgegeven om onbetaald extra werk te verrichten. Daarom neem ik een rigoureus besluit. Vanaf deze maand is dat gratis overwerken afgelopen!

Mijn goede voornemen is als volgt:

Ik ga alleen nog maar op mijn werkdagen werken. Ik doe wat ik kan en dat moet maar goed genoeg zijn.*

*Uitzonderingen zijn korte lesvoorbereidingen in de avond van maximaal een half uur (voor een betere nachtrust) en natuurlijk toetsweken 😉 .

 

De maandcijfers
Als we kijken naar het resultaat van deze maand € 767,-  dan lijkt dit een relatief slechte maand. Het gemiddelde van dit jaar stond op € 1800,-. Maar dit is geheel volgens plan.

We leggen vanaf deze maand € 200,- minder in op onze vaste-lastenrekening. Met dit bedrag hebben wij ons boodschappenbudget verhoogd en sparen we iets meer voor onze vakanties. Daar komt ook nog eens bij dat mijn persoonlijke overschot op dit moment gebruikt wordt om een spaarbuffer aan te vullen (nog iets meer dan €1000,- te gaan).

Deze maand is het mij nog gelukt om € 409,- opzij te zetten voor de buffer, maar de komende maanden zal dat bedrag eerder rond de € 150,- à € 200,- komen te liggen. Dit komt natuurlijk door het lagere salaris.

De afgelopen maanden kreeg ik een aanzienlijke uitbetaling voor gemaakte overuren en waren er regelmatig fikse meevallers. Deze maand geen meevallers (geen teruggave van de belastingdienst, elektra of kinderbijslag).

Die € 767,- wordt waarschijnlijk voor de komende maanden de nieuwe norm.

 

Maandelijkse update: september 2018 
Voortgang
Reservering extra aflossing€ 288,-
Inleg spaarhypotheek€ 379,-
Inleg beleggingen€ 100,-
Totaal€ 767,-
Totaal aan reservering
extra aflossing in december€ 938,-
Leningen
spaarhypotheek€ 80.135,-
Beleggingen
portefeuille Meesman€ 3.627,-
Tekort op spaarbuffer€ - 1.007,-
deze maand aangevuld met€ 409,-

 

Omdat we op dit moment met veel dingen tegelijk bezig zijn (aanvullen buffer, investeren, sparen voor aflossing, gelijk trekken investering huis) zal het de komende maanden allemaal niet echt opschieten. Maar we hebben geen haast. Elke maand komen we met kleine stapjes dichter bij het aftikken van al deze doelen.

Share

Schaamte en geld

Onze dochter van 2,5 jaar schaamt zich nergens voor. Zonder enig probleem loopt ze in haar blote kont de deur uit. Ze laat zonder problemen een verschrikkelijk harde scheet als ze bij je op schoot zit en stelt iedereen de meest ongemakkelijke vragen. Heerlijk om te zien! Toch begint ze langzaamaan te begrijpen dat bepaald gedrag “raar” is. Dit komt helemaal door onze manier van opvoeden. Wij leren onze dochter wat normaal gedrag is en uiteindelijk zal dit bij haar leiden tot een gevoel van schaamte, speciaal op momenten wanneer ze niet voldoet aan deze norm.

Waarom ik over schaamte schrijf? Schaamte is een heel akelige emotie, je voelt je rot en het is de handrem op vrij handelen.  Schaamte is ook vaak een belangrijke factor in hoe je omgaat met geld. Dit komt omdat deze emotie de drijvende kracht is om te voldoen aan de maatschappelijke norm.

 

Definitie van schaamte?   
Er zijn verschillende definities in omloop maar onderstaande raakt volgens mij wel de kern (bron).

Schaamte is het gevoel dat je krijgt als je niet voldoet aan de normen die je jezelf oplegt of wanneer je niet meent te voldoen aan de normen en waarden uit de omgeving.

Schaamte heeft evolutionair gezien een heel belangrijke sociale functie. Het zorgt ervoor dat je je bewust bent van de maatschappelijke normen en het remt sociaal ongewenst gedrag. Sommige mensen hebben veel last van schaamte en andere lijken het helemaal niet te hebben. Mensen met weinig schaamte worden vaak gezien als raar (of worden verkozen als president).

Hoewel schaamte voor de gehele samenleving misschien een positieve functie heeft, kan het voor individuen voor grote problemen zorgen. Het zorgt voor stress en vermoeidheid. Het werkt verlammend bij aangaan van nieuwe ervaringen. Het is de aandrijver van angst. Mensen ontwikkelen vaak ongezonde strategieën om schaamte te voorkomen zoals een hoge bewijs- of prestatiedrang om te voldoen aan de norm.

Schaamte als motivatie
We staan er vaak niet bij stil, maar de drang om mee te moeten doen met de nieuwste trends ontstaat uit het vermijden van schaamte. We schamen ons een beetje als we niet in “nieuwe” kleren lopen ook al kan die oude broek nog prima. We verontschuldigen ons als we geen auto hebben of in een relatief klein huis wonen. Rationeel gezien is dat natuurlijk helemaal niet nodig. Toch is het een bekend fenomeen dat in het Engels “keeping up with the joneses” heet.

 

 

Aanrader: TED talk Tammy Lally
Tammy Lally is een budgetcoach die erg mooi vertelt over haar ervaring als adviseur voor haar broer. Het emotionele verhaal maakt op een pijnlijke manier duidelijk welke rol schaamte heeft in het maken van financiële keuzes. Niet alleen de schaamte die haar broer gevoeld moet hebben, maar ook de schaamte over de onmacht die ze voelde toen ze merkte dat ze haar broer niet heeft kunnen helpen.

 

 

Wat ik vooral meeneem uit dit bovenstaande verhaal, is dat wij ons bewust moeten zijn van de effecten van schaamte. De meeste mensen weten heel goed dat ze beter niet kunnen meespelen met een loterij, dat ze moeten sparen en dat ze geen nieuwe auto nodig hebben. We maken meestal geen beslissingen vanuit rationeel denken, maar vanuit ons gevoel.

Ook moeten we ons bewust zijn van het effect van ons eigen gedrag. Schaamte ontstaat niet uit zichzelf maar als reactie op afwijzing van anderen. Wij bepalen als maatschappij de norm door iedereen die er niet aan voldoet af te wijzen.

Tijdens mijn carrière als docent heb ik gemerkt hoe effectief harde afwijzing kan zijn in het afleren van gedrag. Maar ik weet dat effectiviteit geen reden moet zijn om het in te zetten als machtsmiddel. Zeker omdat we weten dat er ongelofelijk veel negatieve (emotionele) bijeffecten zijn. Door mensen zich te laten schamen creëer je het neveneffect dat ze in de toekomst minder vrij zijn om zichzelf te ontplooien. Daarbij wordt het hebben van schaamte vanuit de psychologie vaak gerelateerd aan gevoelens van angst en depressie.

Onderzoeker Brené Brown verwoordt het heel goed. Schaamte resulteert vaak in deze twee gedachten: “je bent niet goed genoeg” en “wie denk je wel dat je bent?”. Deze zinnen ontstaan door feedback van anderen en worden versterkt door negatieve ervaringen.

Schaamte leidt dus tot een soort afkeuring van jezelf als persoon. Brené bepleit dat je je omgeving nodig hebt om te ervaren dat je er mag zijn. Dat jij als persoon deugt. Als iemand iets doet wat niet binnen “de norm” valt of als iemand iets echt verkeerd doet, erken dat het gebeurd is en geef feedback zonder de persoon af te keuren.

 

Hoe doe/probeer ik dat als opvoeder?
Zowel als vader en als docent doe ik mijn best om iedereen het gevoel te geven dat ze er mogen zijn. Helaas ontkom ik er niet aan dat ook ik af en toe afkeurend reageer of schaamte inzet als machtsmiddel. Een blik of zucht of grapje is snel gemaakt. Toch probeer ik erop te letten.

Zodra ik merk mijn kinderen (in de klas of thuis) zich schamen, stel ik mij bewust kwetsbaar op en geef ik ruimte. Ik heb gemerkt dat dit de enige manier is om iemand vrij te maken van het schaamtegevoel. Ik hoop dat ik mijn kinderen niet de twee gedachten “ik ben niet goed genoeg” en “wie denk je wel dat je bent” mee ga geven. Ik probeer inzet en initiatief te stimuleren en als iets fout gaat dan is de boodschap altijd: Misschien lukt het de volgende keer wel.

Het helpt mij in mijn dagelijks leven om bewust te zijn van schaamte. Niet alleen in de opvoeding maar ook voor mijzelf. Waar schaam ik mij eigenlijk voor? En wanneer stimuleer ik schaamte bij anderen? Welke onverstandige keuzes maak ik om eigen schaamte tegen te gaan? Allemaal persoonlijke vragen die regelmatige reflectie behoeven.

 

Psychologie en financiële hulpverlening
Ik denk dat er binnen de financiële hulpverlening steeds meer aandacht komt voor de psychologische kennis die wij hebben over menselijk gedrag. Het nibud spreekt over het bevorderen van “self efficacy” (geloof in eigen kunnen) als belangrijke voorwaarde om mensen meer verantwoord gedrag te laten vertonen. Ik geloof dat schaamte een belangrijke belemmering vormt in het geloof in eigen kunnen.

Om mensen te kunnen helpen in hun financiële situatie zullen we rekening moeten houden met schaamte als motivator. Gelukkig is er een heuse subcultuur aan het ontstaan van financiële vrijheid en de weg om daar te komen. In mijn ervaring een leuke club gelijkgestemden die met respect en waardering hun ervaringen delen.

Beter leren omgaan met geld heeft niet zo zeer te maken met een tekort aan kennis maar met zelfvertrouwen. Aandacht, bewustwording en bevestiging van anderen dat je “anders” mag zijn, maken dat je je gedrag daadwerkelijk kan veranderen.

Laten wij ervoor zorgen dat iedereen het vertrouwen krijgt dat “anders” omgaan met je geld helemaal zo gek nog niet is.

 

Share

Maandelijkse update 08-2018

De vakantie zit er alweer een paar weken op en ik heb nu al heimwee. Het is echt even wennen. Vroeg op, de kinderen naar de oppas of peuterspeelzaal en pas
‘s avonds na het bedritueel van de kids weer landen. Eigenlijk te moe om nog iets te ondernemen. Sinds we terug zijn van vakantie is het mij dan ook niet gelukt om iets te plaatsen op de site en eigenlijk baal ik daar wel een beetje van. Ik heb ideeën genoeg en zelfs een paar berichten in concept klaarstaan. Maar vaak kost het toch nog wel een avond om een stukje tekst echt “af” te maken en helaas is het er gewoon nog niet van gekomen.

De eerste periode van het schooljaar is altijd weer hectisch. Er moet veel geregeld worden en er zijn losse eindjes van het vorige schooljaar. Maar als de eerste weken voorbij zijn en de tent eenmaal draait, zal de rust weer terugkeren en hoop ik weer meer tijd en aandacht te kunnen geven aan dit blog. Daarbij helpt het natuurlijk ook dat ik vanaf volgende week officieel drie dagen werk!

Omdat we onlangs onze eerste grote mijlpalen (driedaagse werkweek en geen aflossingsvrije hypotheek meer) hebben bereikt, werd het tijd voor een nieuw plan. In de vakantie heb ik deze uitvoerig beschreven.

In het plan maak ik onderscheid tussen persoonlijke doelen en het gezamenlijke doel.

  • Het gezamenlijke doel is sparen voor een halfjaarlijkse aflossing op de spaarhypotheek.
  • De persoonlijke doelen zijn het aanvullen van mijn spaarbuffer en extra inleggen voor de eerdergenoemde extra aflossing.

Ik zal de komende maanden standaard € 200,- meer inleggen dan Vriendin voor het gezamenlijke doel. Mijn achterstand van vriendin is op dit moment € 5.234,- (iets hoger dan ik eerder dacht).

Alles wat ik bovenop deze tweehonderd euro kan sparen zal elke maand dus gebruikt worden om mijn spaarbuffer aan te vullen (nog 1.415,- te gaan)

 

Aanpassingen aan het overzicht
Door deze veranderingen ziet het maandelijkse overzicht er iets anders uit dan normaal.

  • Vanaf deze maand zal ik aangeven hoeveel we hebben gereserveerd voor de aankomende extra aflossing.
  • De aflossingsvrije hypotheek is eraf.
  • Ik zal het huidige tekort en de maandelijkse voortgang weergeven.
  • Omdat ik aanvullingen op de buffer niet als langdurige investering zie, telt deze niet meer bij onze “voortgang” of “savingsrate”.
Maandelijkse update: augustus 2018 
Voortgang
Reservering extra aflossing€ 614,-
Inleg spaarhypotheek€ 379,-
Inleg beleggingen€ 100,-
Totaal€ 1.093,-
Totaal aan reservering
extra aflossing in december€ 650,-
Leningen
spaarhypotheek€ 80.571,-
Beleggingen
portefeuille Meesman€ 3.536,-
Tekort op spaarbuffer€ -1.531,-
deze maand aangevuld met€ 116,-

Door de vakantie hebben we deze maand minder voortgang gemaakt dan normaal. Er waren geen meevallertjes zoals in de afgelopen maanden. Hierdoor hielden we “maar” € 614,- over. Dit is inclusief mijn extra € 200,-. De komende maanden zal dit bedrag lager worden omdat we vanaf september € 100,-minder gaan inleggen op onze gezamenlijke vastenlasten rekening.

Voor de start van het nieuwe schooljaar ben ik met frisse tegenzin de stad in getrokken om mijn garderobe te verversen (ik had echt nieuwe werkkleren nodig). Ondanks dat ik goed gebruik heb gemaakt van de uitverkoop en de nieuwe collectie heb vermeden, was dit toch een flinke aanslag op de bankrekening. Ik hield aan het einde van de maand 116,- euro over. Een persoonlijk dieptepunt van het jaar.

Ik kan maar beter aan dit soort bedragen gaan wennen. Omdat ik minder ga werken, zal ik logischerwijs ook minder gaan verdienen. Het is nog best spannend hoeveel minder dit zal zijn. Ik heb vorig jaar wel een doorrekening laten maken door onze HR- afdeling, maar zijn hebben nog geen rekening kunnen houden met een salarisverhoging (2,5% erbij volgens CAO en trede hoger wegens goed functioneren). Dus wat het uiteindelijke netto bedrag gaat worden is voor mij nog even een verrassing. Ik hoop dat het een beetje meevalt. Anders ben ik bang dat het nog wel even gaat duren voor ik mijn persoonlijke doelen ga behalen. Maar aan de andere kant; ik heb geen haast. Met kleine stapjes komen we er ook!

Share

Het nieuwe plan

Vanaf volgende maand hebben wij ons belangrijkste financiële doel behaald. Een driedaagse werkweek voor ons beiden. Het is tijd voor een nieuw plan. We houden elke maand nog wat geld over en het is belangrijk om het doel te bepalen. Wat zijn vanaf nu onze prioriteiten? Luxer gaan leven, sparen of investeren of nog meer aflossen? In dit bericht zet ik ons nieuwe financiële plan uiteen en probeer ik uit te leggen waarom we hiervoor gekozen hebben.

Let op, het onderstaande is best een lang verhaal geworden. Als je bekend bent met onze situatie klik dan hier om direct naar het stappenplan te gaan.

 

Stoppen met sparen?
Voor onze driedaagse werkweek moeten we aardig wat salaris inleveren. Daar komt ook nog eens bij dat de verzorging van onze twee jonge kinderen een steeds grotere druk legt op ons huishoudbudget. We zouden ervoor kunnen kiezen om ons spaarpercentage (vorig jaar 36%) los te laten en financieel wat ruimer te gaan leven. Op de korte termijn een erg prettig idee, we zouden dit geld kunnen gebruiken voor huishoudelijke hulp, een mooiere auto, meer uitstapjes met het gezin met elkaar en natuurlijke de nieuwste gadgets.

Maar we weten dat dit voor de langere termijn geen goede optie is. Omdat we allebei parttime werken, bouwen we geen volledig pensioen op. Ook moeten we er rekening mee houden dat onze kinderen gaan studeren. Als wij niets meer sparen voor de lange termijn en gewend raken aan een luxere levensstijl komen we op termijn in de problemen. We lopen (net als veel mensen) het risico op een enorm pensioengat. Of we komen in de situatie dat we weer meer moeten gaan werken als de kinderen gaan studeren. Daarbij creëren we door te stoppen met sparen de situatie dat we sowieso moeten doorwerken tot onze AOW.

Helemaal stoppen met sparen is voor ons dus niet de juiste keuze. We zullen wel minder gaan sparen dan de afgelopen jaren. Dit is noodgedwongen omdat de zorg voor de kinderen steeds duurder wordt en onze inkomens iets zullen dalen. Maar wat gaan we doen met ons spaargeld?

 

Sparen en oppotten?
Het oppotten van geld heeft met de huidige rentestanden geen enkele zin. Sterker nog; gezien de inflatie heeft dit zelfs een negatief effect. We houden zelf een gezonde buffer voor onvoorziene uitgaven en sparen voor de geplande uitgaven. We hebben dus voldoende geld op de bank. Maar om daarbovenop een grote spaarrekening aan te houden zien we niet zitten.

 

Investeren of aflossen?
Als oppotten geen optie is, hou je eigenlijk maar twee opties over; investeren of aflossen. Ik heb al eerder uitvoerig beschreven waarom mijn persoonlijke voorkeur bij aflossen ligt.

Ik geef hieronder even de korte samenvatting van mijn belangrijkste argumenten;

  1. Gegarandeerd rendement
  2. Geen risicostress
  3. Direct lagere lasten en dus meer financiële en mentale bandbreedte

Vriendin is zelfs nog sterker overtuigd dat aflossen beter is dan investeren. Dit heeft vooral te maken met haar angst voor investeren. Zij ervaart investeren als iets spannends en erg risicovol. En dat is prima. Ik heb geen zin om haar iets aan te praten als zij er niet volledig achter kan staan. Wellicht kan ik haar in de toekomst laten zien dat investeren helemaal niet zo eng hoeft te zijn maar ik heb geen haast om haar te overtuigen (babysteps). Zolang we een hypotheek hebben, heeft aflossen dus onze voorkeur.

Op termijn wil ik persoonlijk wel meer gaan investeren. Ik heb zelf bedacht 15% van mijn salaris hiervoor te gebruiken. Dit is een percentage waar ik emotioneel afstand van kan doen, mocht het helemaal mis gaan. Daarnaast is het een percentage wat op termijn een aardige basis kan leggen voor een eventueel vroegpensioen. Ik heb gemerkt dat een vast maandelijks bedrag inleggen in indexfondsen voor mij een heel fijne manier van passief investeren is. Ik hoeft mij niet druk te maken over de hoogte van het bedrag, het moment van instappen of het kiezen van geschikte investeringen. Eenmaal een plan maken en simpelweg het plan volgen. Geen stress, heerlijk.

 

Focus
Maar als ik één ding geleerd heb van het aflossen van onze aflossingsvrije hypotheek, dan is wel dat focus erg belangrijk is. Het zou ons niet gelukt zijn als we geen groter doel voor ogen hadden. Zonder het vooruitzicht van een driedaagse werkweek was het ons zeker niet zo snel gelukt. Het zou misschien logisch lijken dat wij ervoor zouden kiezen om vanaf nu te streven naar een tweedaagse werkweek maar dat is niet het geval. Wij houden van het werk dat wij doen (nou ja.. meestal dan). We halen er in ieder geval veel voldoening uit. Maar hetzelfde kunnen we zeggen over ons gezinsleven. En ik verwacht dat de driedaagse werkweek precies een goede balans kan geven tussen werk en privé.

Maar wat is het nieuwe doel dan? Waarom zouden we meer sparen/aflossen of investeren? Om antwoord te krijgen op die vragen, heb ik hieronder onze “missie” geformuleerd. Onze missie is geen concreet getal of doel, maar het hogere doel waar wij het allemaal voor doen.

Onze missie: “Tijd voor het gezin en kunnen genieten van leuke ervaringen”

Het klinkt misschien vaag en algemeen, maar als je ons vraagt wat wij op dit moment het belangrijkste vinden, dan komt het hier op neer.

Wat kan ons helpen bij onze missie?
Meer “ademruimte” in ons budget terwijl we onze driedaagse werkweek aanhouden.

Concreet:
Wij ervaren meer financiële ademruimte als onze vaste lasten zo laag mogelijk zijn. Dit geeft ons namelijk de vrijheid om elke maand in te vullen zoals wij dat willen. De afgelopen jaren hebben we op alle mogelijke manieren onze vaste lasten kunnen verkleinen zonder te veel in te leveren op comfort. Maar één grote last blijft een doorn in ons oog: de spaarhypotheek. Deze hypotheek kost ons netto € 610,- per maand. Het zou als een enorme bevrijding voelen als we dat bedrag niet meer zouden hoeven te betalen.

 

Status quo
Met de hoofddoelen helder is het tijd om de balans op te maken, want een plan heeft natuurlijk altijd een startpunt nodig. Onder de volgende kopjes beschrijf ik onze huidige situatie en de manier waarop ons spaarsysteem werkt. Omdat wij onze financiën niet op één grote hoop gooien maar met privé en gezamenlijke potjes werken, is de uitgangspositie een beetje gecompliceerd. Daarnaast hebben we ook nog eens te maken met een spaarhypotheek waar verschillende regels aan verbonden zijn.

Eerlijk verdelen- de inhaalrace
Vriendin en ik hebben de afspraak dat we allebei evenveel betalen aan vaste lasten, aflossingen of gezamenlijke spaardoelen.

Omdat Vriendin vorig jaar aan het eind van het jaar een extra aflossing heeft gedaan op het aflossingsvrije deel van € 10.000,-, heb ik nog een flinke achterstand. Op dit moment bedraagt deze achterstand nog ongeveer € 5.000,-. Sinds de extra aflossing van Vriendin leg ik aan het begin van elke maand € 200,- extra in op onze vastenlastenrekening. Aan het eind van de maand kijk ik wat ik over heb en maak ik dat ook over. Dit noem ik mijn “overschot”. Op deze manier zorg ik ervoor dat ik automatisch weer “gelijk ga lopen” met Vriendin.

Daarnaast heb ik nog € 1.500,- aan te vullen op mijn persoonlijke buffer/spaarrekening door de “eindsprint” van vorige maand. Mijn persoonlijke overschot zal in eerste instantie dus gebruikt worden om deze buffer weer aan te vullen.

 


Het gezamenlijke overschot
Een belangrijk onderdeel van onze spaarmethode is dat we een minimaal bedrag op onze rekening hebben afgesproken. Als we aan het eind van de maand boven dit bedrag zitten, zien wij dit “overschot” als het resultaat van die maand. Het overschot wordt vervolgens ingezet voor onze financiële spaardoelen.

Tot op heden hebben we maandelijks een “overschot” gehad op onze vastenlastenrekeningen. Dit overschot lag het afgelopen jaar altijd rond de € 450,- (dit was inclusief mijn extra inleg).

Vanaf volgende maand hebben we afgesproken om maandelijks € 100,- p/p minder in te leggen op onze vastenlastenrekening. Deze € 200,- hebben we gebruikt om ons boodschappenbudget te verhogen en iets meer maandelijks te sparen voor vakanties. Dit is een prima manier om alvast te werken aan de bovenstaande missie en natuurlijk om te vieren dat we een belangrijke mijlpaal hebben behaald.

 

De spaarhypotheek
We hebben een spaarhypotheek van €100.000,- met een gekoppelde spaarverzekering bij Reaal. Elke maand betalen we premie voor de verzekering en rente voor lening. De premie komt op een spaarrekening tegen dezelfde rente als wij op de hypotheek betalen. De waarde van de verzekering is op dit moment ongeveer € 20.000,-.

De spaarhypotheekverzekering is aan een flink aantal regels gebonden. Een belangrijke regel is dat je je moet houden aan een zogenaamde “bandbreedte”. Dit houdt in dat er (over de jaren heen) redelijk gelijkmatig premie betaald wordt. Je mag in één jaar niet meer dan tien keer het laagste jaarlijkse premiebedrag inleggen. Deze regel is bedacht door de belastingdienst zodat het niet mogelijk was om het eerste jaar alle premie te betalen en je hierdoor zeer gunstig gesubsidieerd zou kunnen sparen.

Toen wij startten met de spaarhypotheek betaalden wij maandelijks € 153,- aan premie. Door het inkorten van de looptijd naar twintig jaar is deze opgehoogd naar €379,-. Hiermee blijven we ruimschoots binnen de bandbreedte. Als wij aflossen op de spaarhypotheek betalen we minder rente op de lening, maar ook minder premie. Het doelbedrag gaat immers omlaag. Het is belangrijk om in de gaten te houden dat de premie niet te ver daalt omdat dan de bandbreedte in gevaar komt.

De overige regels zijn beperkingen die Reaal heeft opgegooid om aanpassingen zoveel mogelijk te ontmoedigen. Wij hebben vorig jaar aan den lijve mogen ervaren hoe moeilijk het was om onze spaarhypotheek in te korten. Voor een extra aflossing op de hypotheek moet je bijvoorbeeld eerst om goedkeuring vragen (per brief) bij Reaal. Vervolgens wordt er €50,- aan zogenaamde mutatiekosten in rekening gebracht. Een stevig ontmoedigingsbeleid dus.

Omdat het elke keer € 50,- kost om af te lossen, hebben we besloten om twee keer per jaar een aflossing te doen. Eén keer in juli en één keer in december. Op deze manier kunnen we aanzienlijke bedragen bij elkaar sparen en betalen we maximaal € 100,- per jaar om extra te mogen aflossen (idioot eigenlijk). En ja… ook met een relatieve kleine aflossing verdienen we de € 50,- met een paar maanden weer terug.

Het doel is om uiteindelijk weer uit te komen op het oorspronkelijke premiebedrag van €153,-. Begin 2020 is onze rentevasteperiode afgelopen en is de verwachting dat onze rente omlaag gaat. Hierdoor gaan we minder rente betalen, maar wel meer premie.

 


Maandelijkse investering verhogen
Wanneer ik mijn buffers helemaal heb aangevuld en weer evenveel heb bijgedragen als Vriendin, wil ik (zoals eerder beschreven) 15% van mijn inkomen gaan investeren in aandelen en obligaties. Op dit moment leg ik elke maand (naast de gebruikelijke € 100,-) ruimschoots 15% van mijn inkomen extra in op de gezamenlijke rekeningen. Dat betekent dat ik dat bedrag dus kan missen.

 

 

Het stappenplan
Met onze missie, doelen en startpositie helder komen we tot de onderstaande subdoelen. Er is een heus stappenplan ontstaan met verschillende fases waarbinnen de verschillende doelen soms één-voor één en soms tegelijkertijd worden afgetikt.

  1. 1.500,- aanvullen persoonlijke buffer
  2. 5.000,- extra inleggen op de vastenlastenrekening
  3. 15% van mijn inkomen maandelijks beleggen
  4. Sparen voor de halfjaarlijkse aflossing op de spaarhypotheek

Omdat doel 1 t/m 3 eigenlijk persoonlijke doelen zijn, die soms tegelijkertijd afgewerkt worden met het gezamenlijke doel, bestaat het plan uit verschillende fases.

Fase 1:
Ik blijf elke maand 200,- extra storten op de vastenlastenrekening. Dit ten gunste van doel 2 en 3. Mijn persoonlijke overschot zal eerst gebruikt worden om mijn buffer aan te vullen.

Fase 2:
Als doel 1 behaald is, wordt mijn persoonlijke overschot gebruikt voor het tweede doel. Tijdens de eerste twee fases is er dus nog steeds een overschot op de gezamenlijke vastenlastenrekening. Waarschijnlijk niet zo groot als de afgelopen jaren, maar genoeg om een start te maken aan het vierde doel.

Fase 3.
Pas als het tweede doel is behaald, zal ik stoppen met mijn 200,- per maand extra inleg op de gezamenlijke rekening en ga ik starten met doel 3. Het persoonlijke overschot dat er dan ontstaat wordt ingezet om te sparen voor een extra aflossing (doel 4.) Het mooie van deze fase is dat we vanaf dat moment weer beiden gaan bijdragen aan dit doel. Vriendin zal hetzelfde bedrag ook inleggen. De verwachting is dat het vanaf dat moment weer hard kan gaan met de extra aflossingen.

Het mag duidelijk zijn dat dit een meerjarenplan is. Begin 2020 zit er een renteherziening aan te komen op de spaarhypotheek. In het meest gunstige geval zouden we in vijf jaar van onze spaarhypotheek af kunnen zijn. Of we dat gaan doen, weet ik nog niet. Misschien krijg ik Vriendin in de tussentijd zover om te gaan experimenteren met beleggen of is onze situatie helemaal weer anders. We gaan het zien.

Maar het is in ieder geval fijn om een helder plan te hebben met duidelijke en haalbare doelen voor de komende tijd!

Share

Maandelijkse update 07-2018

Ik schrijf deze update vanaf ons zonnige vakantiebestemming. We hebben er al een paar weken vakantie opzitten en het bevalt uitstekend. We genieten volop van onze twee jonge kinderen en van elkaar. Ondanks dat de kinderen nog relatief veel zorg en aandacht nodig hebben, komen we met een beetje samenwerking toch nog aan wat extra uurtjes slaap en is het zelfs gelukt om een flink aantal keer met de racefiets erop uit te gaan.

Een collega vertelde mij ooit; “Een vakantie met jonge kinderen is precies hetzelfde als thuis, maar dan ergens anders.” en ik kan dat beamen. De zorg voor de kinderen gaat gewoon door, sterker nog; je bent extra druk met slaapjes, zonnebrand en poepluiers op ongelukkige momenten. Maar het grote verschil is wel dat we er nu 24/7 met z’n tweeën voor staan. Dit maakt dat je toch wat meer tijd kan vinden voor jezelf en voor elkaar. Daarnaast is er in een andere omgeving minder afleiding en kom je vanzelf toch meer tot rust. Voor het weer hadden we niet weg hoeven gaan, maar ik heb desondanks geen spijt dat we gegaan zijn. We hadden deze lange vakantie zeker verdiend, want we hadden immers iets te vieren.

Vlak voordat we op vakantie gingen, besloten we om een eindsprintje in te zetten om ons aflossingsvrije deel van de hypotheek helemaal af te lossen. Nog heel erg bedankt voor de fijne reacties op dat bericht!

Door deze stap ziet het onderstaande maandoverzicht er weer iets anders uit dan normaal. Ik zal onder de tabel proberen de cijfers te verklaren.

 

Maandelijkse update: Juli 2018 
Voortgang
Gespaard voor extra aflossing€ 1.593,-
Inleg spaarhypotheek€ 379,-
Inleg beleggingen€ 100,-
Totaal€ 2.072,-
Uitgevoerde extra aflossingen€ 5.000,-
Leningen
Aflossingsvrije hypotheek€ 0,- !!!
Spaarhypotheek€ 81.007,-*
Totaal€ 81.007,-
Beleggingen
Portefeuille Meesman€ 3.400,-
Tekort op spaarbuffer€ 1.531,-

*omdat ik mijn Excelbestanden niet bij mij heb, klopt dit bedrag waarschijnlijk niet helemaal. Volgende maand volgt een correctie.

 

Uitleg:
Er is aardig wat geschoven met geld om tot de finale aflossing te komen. We hadden nog geld klaarstaan voor een extra aflossing, er waren meerdere meevallers, we hebben een gezamenlijke buffer structureel verkleind en een deel van mijn persoonlijke buffer ingezet.

Eerst de meevallers van deze maand:

  • Ik kreeg € 530,- aan overuren uitbetaald
  • Ik kreeg een eenmalige uitkering van € 186,- vanuit een nieuwe CAO
  • We ontvingen € 402,- aan